Een toekomstbestendige transitie heeft de natuur nodig

Tijdens de expositie Bondmaken liet Topsector Energie op het belangrijkste design platform van Nederland zien hoe natuurlijke ecosystemen hét vertrekpunt van de verduurzaming van de gebouwde omgeving kunnen zijn. De energietransitie gaat vaak over cijfers, technieken en systemen. Maar wat als we haar zien als middel om te bouwen aan een gezonde, levende omgeving? Bezoekers konden op Dutch Design Week in Eindhoven met verschillende interactieve werken en workshops ervaren hoe natuur en mens bondgenoten zijn in de transitie. Het was de uitkomst van een jaar ontwerpend onderzoek door MV design en New Wave Collective met partners Urban Synergy en Matching Futures.

Onderdeel van Bouw aan Morgen op Dutch Design Week.

De interactieve werken verbinden iedereen die bijdraagt aan de energietransitie – van professionals tot buurtinitiatieven, van beleidsmakers tot creatieve denkers. Om samen op een creatieve wijze te ontdekken hoe we de natuur een centrale rol geven in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. De werken zijn open source en als expomiddelen of als workshop inzetbaar. De uitleg en tools zijn vrij toegankelijk via het platform van Topsector Energie.

Komt een plein bij…

Kijkend naar een plein zien we vaak maar één ding tegelijk: verkeersveiligheid, beplanting, afwatering of mogelijkheden voor energievoorziening. Dit audiowerk door Geert Vlieger neemt je mee op onderzoek: Lukt het om – zoals een goede dokter – het hele plein te zien?

Er zijn 3 uitvoeringen. Te luisteren met een plein in gedachten, zo een niet opvallend plein waar eigenlijk niks gebeurt. Je kent er vast wel één bij jou in de buurt.

1. Wat gaat er voor, boomwortels of een strak plein?
> Luister

2. Bewoners betrekken bij veranderingen in hun leefomgeving, een goed idee?
> Luister

3. Betekent meer groen ook meer veiligheid?
> Luister

Tech-fix x Nature-fix

Onder onze relatie met technologie en energie liggen allerlei gedeelde waarden. Zoals de betrouwbaarheid van het stroomnet of het comfort dat airconditioning ons biedt. We zijn ons er vaak niet meer bewust van dat we deze waarden vooral via technologie nastreven. Zit onze tech-fix focus ons bondgenootschap met de lokale natuur in de weg? Is een andere relatie met energie en technologie denkbaar? Met dit dobbelspel rekken we ons denken over verduurzamingsoplossingen maximaal op.

Voorbeeld van een speelvraag:
Bedenk een plan voor een netbewuste woonwijk. In de aanpak houd je rekening met de uitkomsten van de gegooide dobbelstenen. Iedere dobbelsteen heeft een ander kader. Eén dobbelsteen bevat de fundamenten waar we nu ons energiesysteem op ontwerpen, je dobbelt: ‘betaalbaar’, ‘ongestoord’, ‘betrouwbaar’ of ‘comfortabel’; één steen voor de verduurzamingsoplossing vanuit ‘nature-fix’ of ‘tech-fix’. De derde steen geeft de tijd die de verduurzaming mag kosten aan: volgend jaar, 2035, 2050 of morgen en de laatste dobbelsteen bepaalt het perspectief: Vanuit een kind, een kleinkind of 7 generaties verder. Bijvoorbeeld: Hoe ziet een plan voor een comfortabele, nature-fix netbewuste woonwijk in 2050 er uit waarbij we rekening houden met onze kleinkinderen?

Overwaarde

Esthetiek en praktische waarde zijn al duizenden jaren met elkaar verbonden, en makelaars weten dat: betegelde tuinen zijn ‘onderhoudsarm’, een drukke straat is ‘levendig’, ook zonder groen. Natuur als bondgenoot gaan zien betekent: actief betekenis geven aan wat ‘mooi’ en ‘handig’ is. Kunnen we ecologische overwaarde creëren door de ervaren realiteit/esthetiek te veranderen? Kunnen we makelaars en Funda verslaan op hun eigen terrein?

De workshop Groenda biedt een oefening in het anders waarderen van onze woonomgeving. Niet anderen overtuigen door te vertellen wat ze moeten vinden, maar de door hen ervaren realiteit veranderen, en nieuwe koppelingen maken tussen wat we willen (bijvoorbeeld: status, ruimte, rust, gemak, vrijheid) en hoe de natuur onze bondgenoot kan zijn bij het bereiken van deze waarde. De workshop duurt ongeveer een uur. Na afloop heb je je eigen denken over woon- en wijkesthetiek opgerekt, en nieuwe taal en nieuwe ideeën hoe je invloed kunt uitoefenen op wat we mooi vinden. Klinkt misschien lastig, maar makelaars doen het elke dag met veel (economisch) succes. De handleiding vind je hier.

Van band
naar bond

Je kunt op veel manieren werken aan verandering in een wijk, in een systeem. In het werk ‘van band naar bond’ beginnen we vanuit de band die je zelf hebt met het onderwerp natuur in de gebouwde omgeving. Wat heb jij gemeen met een nerd, geliefde, strijder of eigenaar? Elk hebben hun eigen kwaliteiten, vanuit elke rol kun je op andere manieren overtuigend zijn of juist weerstand oproepen. We verkennen vanuit 4 archetypen beïnvloedingsstijlen die je in jouw gereedschapskist kunt stoppen. Waar zie jij jezelf?

Dit werk is ideaal om te doen als kennisoefening in een groep met verschillende disciplines of als verdieping binnen je eigen team. Op de vloer liggen assen met de verschillende beïnvloedingsstijlen. De groep verdeelt zich over de vloer, in antwoord op de vraag: welke stijl voel jij je het meest bij thuis, welke stijl kies jij van nature? Tweede vraag: met welke stijl ben je het meest effectief bij het smeden van bondgenootschappen?

De handleiding kun je hier downloaden.

Radio bondgenoot

Tijdens Radio Bondgenoot wordt je geïnspireerd om ecosystemisch te kijken naar de gebouwde omgeving, en zelf Bondmaker te worden. Radio Bondgenoot vond voor het eerst plaats op het grasveld voor de Melkfabriek, als onderdeel van de expositie Bouw aan Morgen. Daar, op een nogal vierkant en strak getrokken stukje gras, interviewde sociaal ontwerper Jaap Warmenhoven verschillende gasten waaronder de initiator van de instagrampagina Onderhoudsarmoe die foto’s van strakgetrokken stenen achtertuinen verzamelt. Hoe komt het dat wat we mooi vinden en wat goed voor ons is zo vaak van elkaar verschilt? Bondmakers van het eerste uur Jeske Zonneveld en Sabine van Dooren vertellen over de opbrengst van een week bondmaken op Dutch Design Week.